AnasayfaFirma Rehberi Hal RehberiSeri ilan Foto Galeri Web TV RssYazarlarE-GazeteWebmailİletişim 18 Ocak 2018 Persembe 05:36
MANŞETGÜNCELEKONOMİPOLİTİKAEĞİTİM SAĞLIKKÜLTÜR-SANATSPORBİLİM VE TEKNOLOJİMAGAZİN
ANTALYA AKSEKİ AKSU ALANYA DEMRE DÖŞEMEALTI ELMALI FİNİKE GAZİPAŞA GÜNDOĞMUŞ İBRADI KAŞ KEMER KEPEZ KONYAALTI KORKUTELİ KUMLUCA MANAVGAT MURATPAŞA SERİK BURDUR AĞLASUN ALTINYAYLA BUCAK ÇAVDIR ÇELTİKÇİ GÖLHİSAR KARAMANLI BURDUR KEMER TEFENNİ YEŞİLOVA ISPARTA ISPARTA AKSU ATABEY EĞİRDİR GELENDOST GÖNEN KEÇİBORLU SENİRKENT SÜTÇÜLER ŞARKİKARAAĞAÇ ULUBORLU YALVAÇ YENİŞARBADEMLİ FETHİYE SEYDİKEMER

ANTALYA HAVA DURUMU
ANKARA

T.C.M.B. DÖVİZ KURLARI
Alış : 3.8143
Satış : 3.8212
Alış : 3.4354
Satış : 3.4581
Alış : 2.3704
Satış : 2.4014



UZM. MEHMET DERİ
mehmet.deri@gmail.com
İSLAM’DA KOMŞULUK İLİŞKİLERİ
15 Şubat 2011 Salı - Okunma Sayisi : 2927

Sözlüklerde komşu, aynı konutta, mahallede, çevrede yaşayan insanların birbirlerine göre aldıkları ad olarak tanımlanmaktadır. Türkçemizde komşu, yaygın şekliyle fizikî olarak birbirine yakın veya yan yana, bitişik yerlerde yaşayanlara denir. (Hasan Eren vdğr, Türkçe Sözlük, C. 1, TDK. Yay., Ankara 1988, s. 891; İlhan Ayverdi, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, C. 2, Kubbealtı Neşriyat, İstanbul 2006, s. 1736; Mehmet Doğan, Büyük Türkçe Sözlük, İz Yay., İstanbul 1996, s. 669)

Arapçada ise komşu “car” kelimesiyle ifade edilir ki, birbirine yakın meskenlerde yaşayan kişilerin ve ailelerin her biri anlamına gelir. (Mustafa Çağrıcı, “Komşu”, DİA., C. 26, TDV. Yay., Ankara 2002, s. 157)

Ailemizden, akrabalarımızdan sonra en yakın çevremizi komşularımız meydana getirir. Yardımlaşma ve dayanışma, iyi ve kötü günlerde birarada olma, karşılıklı ziyaretleşme, sır sayılan hallerini gizleme, komşunun mülkünü satın almada öncelik hakkına sahip olma (şûf’a) komşulukla ilgili birtakım hak ve sorumlulukların kaynağını teşkil etmiştir.

            Kur’an-ı Kerim’de komşu ilişkisinden şöyle bahsedilir: “Anneye, babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yanınızdaki arkadaşa, yolcuya, elinizin altındaki kimselere iyilik edin.” (Nisâ, 4/36)

Ayette geçen yakın komşu ve uzak komşu ifadesinde âlimlerimizin birçoğu;

Yakın komşu ile evi en yakın olanlar, akrabalar, Müslümanlar; uzak komşu ile de evi uzak olanlar, akrabalık bağları bulunmayanlar ve gayrimüslimler olduğunu ifade etmişlerdir.(Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, C. 2, Çelik-Şûrâ Yay., İstanbul 1993, s. 520; Komisyon, Kur’an Yolu, Meâl-Tefsir, C.2, DİB. Yay., 2. basım, Ankara 2006, s. 65 vd)

Komşu ifadesinin kapsamı ile ilgili olarak Hz. Ali (r.a.) çevrede sesi işitilenlerin komşu olduğu görüşündedir. Hz. Aişe (r.anha) de komşuluğun her taraftan kırk evlik mesafe  olduğunu ve bunlar arasında komşuluk hukukunun olacağını söylemiştir. Ayrıca komşu tabiri, Müslüman-gayrimüslim, akraba olan-olmayan, âbid-fâsık, mukim-misafir, iyi-kötü, yakın-uzak bütün komşuları içine alır. (Komisyon, “Komşu-Komşuluk”, Şamil İslam Ansiklopedisi, C. 4, İstanbul 2000, s. 363; Ali Haşimî, Kur’an ve Sünnette Müslüman Şahsiyeti, çev: Resul Tosun, Risale Yay., İstanbul 1995, s. 131) Bu durum, İslam’ın komşuya/komşuluğa ne kadar büyük önem verdiğini, ne kadar insanî, sosyal ve hoşgörülü bir yönünün olduğunu çok iyi ortaya koymaktadır.

Hz. Peygamber (s.a.s.)  bir hadisinde “Cebrail (a.s.) bana komşuluk haklarından, komşuya iyilik etmekten o kadar çok bahsetti ki, neredeyse komşuyu komşuya mirasçı yapacak zannettim” buyurmaktadır.(Buhârî, Edeb, 28; Müslim, Birr ve Sıla, 140; Tirmizî, Birr, 28; İbni Mâce, Edeb, 4; Ebû Davud, Edeb, 132)  Bu hadiste de açıkça görüldüğü üzere, komşunun dinine ve akraba olup olmadığına bakılmaksızın komşuya her türlü iyilik ve ikram yapılmalı, komşunun hak ve hukuku gözetilmelidir. Nitekim bununla ilgili olarak sahabeden birisi, Peygamberimize (s.a.s.) komşusunun kendisinde ne gibi hakları bulunduğunu sormuş, Peygamberimiz (s.a.s.) de ona şu cevabı vermiştir: “Hastalanırsa ziyaretine gidersin, vefat ederse cenazesini kaldırırsın. Senden borç isterse borç verirsin. Darda kalırsa yardım edersin. Başına bir felâket gelirse teselli edersin. İzni olmadıkça evini onun evinden daha yüksek yapma ki, onun rüzgârını (güneşini, manzarasını) kesmeyesin. Ya senin ne pişirdiğini bilmesin, ya da pişirdiğinden ona da ver.” (İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte-Hadis Ansiklopedisi, C. 10, Akçağ Yay., Ankara 1990, s. 211)

Yine bu bağlamda komşularımıza karşı pek çok görevlerimiz vardır. Yerimizin darlığı nedeniyle biz bunlardan bazılarını sıralamak istiyoruz:

- Komşuların hakkına saygılı olmak, onları söz ve davranışlarımızla incitmemek,

- Güler yüzlü, tatlı sözlü olmak, sevinç ve üzüntülerini paylaşmak,

- Dert ve sıkıntılarını gidermeye çalışmak, gerektiğinde yardım etmek, hediyeleşmek,

- Ses ve gürültü ile onları rahatsız etmemek, ayıp ve kusurlarını araştırmamak,

- Dünya ve ahiret işlerinde onlara nasihat edip yol göstermek, 

- Komşularımızdan gelen sıkıntıları anlayışla, hoşgörüyle karşılamak,

-Çocuklarını çocuklarımız gibi sevmek vs. (Lütfi Şentürk- Seyfettin Yazıcı, İslam İlmihâli, DİB. Yay., 11. basım, Ankara 2004, s. 478; Şamil İslam Ansiklopedisi, “Komşu-Komşuluk”, s. 363) 

Bir Müslümanın başkalarına zarar vermemesi, herkese iyilik yapması en önemli ahlakî görevlerindendir. Bu nedenle Müslümanın komşularıyla iyi geçinmesi, onları rahatsız etmemesi, onlara eziyet etmemesi, gerekir. Nitekim konuyla ilgili hadislerde de şöyle buyrulmuştur: “Allah’a ve ahiret gününe iman eden komşusuna iyilik etsin.” (Buhârî, Edeb, 31; Müslim, İman, 74, 76,77; İbni Mâce, Edeb, 4; Darimî, Et’ime, 11), “Allah’a ve ahiret gününe iman eden komşusuna ikramda bulunsun.” (Buhârî, Edeb, 31; Müslim, İman, 74, 76, 77; İbni Mâce, Edeb, 4),  “Allah’a ve ahiret gününe iman eden komşusuna eziyet etmesin.” (Buhârî, Edeb, 21; Müslim, İman, 19), “Şerrinden, komşusunun emin olmadığı kimse gerçekten iman etmiş olmaz.” (Buhârî, Edeb, 29; Müslim, İman, 73; Tirmizî, Kıyame, 60)

Bu hadislerde de görüldüğü gibi iyi ve olgun mümin olabilmek komşularımızı rahatsız etmemeye, tam tersine onlara iyilik yapmaya, ikramda bulunmaya bağlıdır. Bu, komşularımıza karşı hem İslamî hem de insanî bir görevimizdir.

İnsan için hem bu dünyada hem de ahirette iyi kimselerle beraber olmak, mutluluk ve huzur kaynağıdır.  Dünyada iyi kimselerle beraber olmak Allah’ın insana ilahî bir lütfudur. Bu sebeple iyi komşulara sahip kimseler, bundan dolayı ayrıca Allah’a hamd etmelidirler. Yapılan bilimsel araştırmalar da insan ömrünü uzattığı belirlenmiştir.

Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Süleyman Türk, atalarımızın “Ev alma komşu al”, “Komşu komşunun külüne muhtaçtır”, “Komşu hakkı kutsaldır” ve benzeri ifadelerinin ne kadar doğru olduğunu belirterek, bu konunun British Columbia Üniversitesi araştırmacılarının yapmış olduğu araştırma ile bir kez daha doğrulandığını söyledi. Prof. Dr. Süleyman Türk, yapılan araştırmada, 13 yıl boyunca takip edilen 485 hastadan iyi komşuluk ilişkileri olan komşuya sahip, komşusunun sosyoekonomik durumu daha iyi olan, problemsiz ve toplumda sevilen ve sayılan insanlarla komşu olan hastaların daha fazla yaşama ve daha fazla iyileşme şansına sahip olduklarının ortaya çıktığını ifade ederek, “Bu çalışmada kötü komşuluk ilişkileri olan komşuların müzmin/kronik hastalıklara yakalanma ihtimalinin, iyi komşuluk ilişkileri olanlara göre iki kat daha fazla olduğu tespit edildi. Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları tarafından bu konu ile ilgili yapılan bir diğer çalışmada da, özellikle 15 yılı geçen komşuluk ilişkilerinde komşuluk ilişkileri iyi olanlara göre komşuluk ilişkileri kötü olanların daha az yaşadığı tespit edilmiştir. Bu farkın istatistikî olan önemli bir farklılık olduğu da gösterilmiştir” dedi. Modern şehirleşme adı altında yapılan dikey büyümenin –çok katlı binalar yapmanın- komşuluk ilişkilerini çok zayıflattığını söyleyen Prof. Dr. Süleyman Türk, “iyi komşuluk ilişkileri ve daha sağlıklı ve uzun ömürlü bir toplum için şehircilikte yatay büyümenin öne çıkarılması ve yeşil alanların miktarının artırılması gereklidir” şeklinde konuştu. (Star Gazetesi, 23 Ocak 2009, s. 19)

Yüce dinimiz İslam, yardımlaşamaya ve dayanışmaya çok büyük önem vermiş, hayatın her safhasında yardımlaşma ve dayanışmayı emretmiştir. Bu nedenle komşular arasında yardımlaşma ve dayanışma çok önemli bir unsurdur. İmkân sahibi komşular, fakir ve yardıma muhtaç komşularını görüp gözetmelidir. Nitekim ilgili hadislerde de: “Komşusu açken, kendisi tok yatan kimse bizden değildir” (Müslim, İman, 74, Birr ve Sıla, 142; Ahmed b. Hanbel,  Müsned,1,55), “Ya Ebû Zerr! Çorba pişirdiğin zaman suyunu çoğalt ve komşularına da ikram et” (Müslim, Birr 142; İbni Mâce, Et’ime 58; Tirmizî, Et’ime, 30) buyrulmuştur.  

Günümüzde teknolojik imkânlar sayesinde dünyamızı âdeta köy haline getirdik, uzaya bile çıktık; ama yanı başımızda aç olan, dert ve sıkıntı içinde olan, hatta ölen komşumuzdan bile haberimiz olmadı. Hâlbuki İslam, komşuluk haklarına o kadar çok önem vermiştir ki, yukarıda da ifade edildiği gibi, tok olan komşunun aç olan komşusunu gözetmesini ısrarla emretmektedir.  

Komşuluğun günümüzde uğradığı erozyonu şu satırlar ne güzel ifade etmektedir: “Atalarımız ‘Komşu komşunun külüne muhtaçtır’ derdi. Alacakları evden önce komşuyu düşünür, arar soruştururlardı. Çünkü komşuluk bağları samimi ifadesini onlarda bulmuştu. Yiyip içtikleri ayrı gitmezdi aralarında. Onlarla paylaşılırdı en güzel ve samimi sohbet ortamları, dertler, sevinçler hep beraber yaşanırdı. Sıkıntı ve keder, bu samimi atmosferde bir bir kayboluverirdi. Ne var ki zaman, mazimize ait birçok güzel hasletimizi aldı götürdü aramızdan. Müstakil evlerin yerlerini dev apartmanlara bırakması, birçok insanın birbirine katlanmak zorunda olduğu bir yaşam tarzına dönüşmesi ve sosyal hayatın şahısları içine çekerek; okul, iş, çarşı derken, bir sürü meşguliyet içinde komşular da, komşuluklar da unutulup gitti. Aynı apartmanı paylaşmamıza rağmen ne alt, ne üst, ne de yan kapı komşumuzun kim olduğunu bile bilemez olduk. Rastlantılar sonucu sadece bir ‘merhaba’dan ibaret aramızdaki bağlar. Herkes kendi içinde, kendi derdiyle muzdarip, kendi sevinciyle mesrur. Oysa bu, ne inancımıza ne de örfümüze uymaktadır.” (Havva Ergene, “Komşuluk İlişkileri”, Zaman Gazetesi, 24 Ekim 1997, s. 16) Evet, ah nerde o eski komşuluklar!

            Sonuç itibariyle şunları söylemek gerekir ise; İslam komşuya ve komşuluk ilişkilerine çok büyük önem vermiş, bu hususta din ve nesep farkı gözetmemiştir. Yine İslam, komşular arasında yardımlaşmayı, dayanışmayı, sevinçleri ve dertleri paylaşmayı, iyi komşuluk ilişkileri içinde bulunmayı sosyal hayatın gerekliliği saymış, komşuluk haklarına ve hukukuna riayet etmeyi ısrarla emretmiştir. Bizlere düşen görev bu haklar çerçevesinde komşuluk hukukunu gözeterek, komşularımızla münasebetlerimizi en iyi şekilde sürdürmektir.

Yazarın Son Yazıları
» İNTİHAR EN BÜYÜK CİNAYETTİR
» ŞEFAAT
» SOSYAL BİR İBADET ÖRNEĞİ OLARAK KURBAN
» İSLÂM VE YETİMLER
» KOMŞULUK
» On Beş Asırlık Mucize Kaylûle (Öğle Uykusu)
» ÖTEKİ DİLDE VAR OLMAK: ARAPÇA ÇEVİRİDE EŞDEĞERLİK
» İSLAM TERMİNOLOJİSİNDE DUA KAVRAMI
» OSMANLI'DAN GÜNÜMÜZE ÜLKEMİZDEKİ MİSYONERLİK FAALİYETLERİ
» İSLAMİ LİTERATÜRDE EVLİLİK VE AİLE KAVRAMLARI
» DÜNYAYI YÖNETEN TEHLİKELİ GİZLİ/KÜRESEL ÖRGÜTLER VE ETKİLERİ
» DÜNYAYI YÖNETEN TEHLİKELİ GİZLİ/KÜRESEL ÖRGÜTLER VE BUNUN YANSIMALARI
» FEDAKÂRLIĞIN VE SAMİMİYETİN SEMBOLÜ OLARAK KURBAN İBADETİ
» YENİÇERİ OCAĞI
» KUR’AN VE HADİSLERDE SADAKA KAVRAMI
» ŞERİF HÜSEYİN İSYANI VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
» KANAAT EN BÜYÜK HAZİNEDİR
» İNSANLARI BİRBİRİNE YAKINLAŞTIRAN SEVGİ YUMAĞI: HEDİYELEŞMEK
» Malazgirt Zaferinin Müslüman Türk Tarihi Açısından Önemi
» MİLLÎ BİRLİK VE BERABERLİĞİMİZN SEMBOLÜ: ÇANAKKALE ZAFERİ
 
DİĞER KÖŞE YAZARLARI
Ahmet Avcı
Dört Mumun Hikayesi
İDRİS ÖZCAN
SON TAHLİLDE ELMALI
ZAKİR GÜRER
ÖTERSE İYİ DÜDÜK !
HÜSEYİN DENİZ
BAYRAĞIMIZA GÜZELLEME
MUHAMMET TAŞAN
ŞEHİTLERİN HAYKIRIŞI
2010 - 2013 © batiakdeniz.com Tüm Hakları Saklıdır. Hiç bir bilgi ve resim kaynak gösterilmeden kopyalanamaz. yazılım : webustasi.com